ایلیا می‌تواند «علی» باشد اگر دنبال حقیقت باشد

در باب فرهنگ و هنر نوشته ای داریم با عنوان “ایلیا می‌تواند «علی» باشد اگر دنبال حقیقت باشد” که امیدواریم مورد بهره برداری شما قرار بگیرد.

گروه فرهنگ و هنر دفاع پرس ـ رسول حسنی؛ «ایلیا» عنوان نمایشی آیینی از «سیدجواد هاشمی» است که در تالار وحدت در حال اجرا است. این نمایش برداشتی از یک واقعه تاریخی است که با کمک آن به شخصیت امام علی (ع) پرداخته می‌شود.

شرح سیدجواد هاشمی قبل از اجرای نمایش این بود که عکس های لو رفته تازه ای شخصیت امیرالمومنین (ع) در نمایش ایلیا داده شده و بر بخش رحمانیت آن امام همام تاکید شده است. هاشمی تاکید داشت که همه جا از امام علی (ع) تصویر مردی شمشیر به دست معرفی شده و ما سعی کردیم که امام علی (ع) بدون شمشیر را هم به مخاطب نشان بدهیم؛ با اینحال بالاخره این موضوع نیفتاد چرا که جریان به جنگ خیبر اشاره دارد و جستجوی دختری یهودی به اسم «اریا» برای پیدا کردن برادرش اوریا، که اکنون مسلمان شده و اسم ایلیا را برای خود انتخاب کرده است.

قرار بر این است که اریا برادرش را بیابد چرا که به دروغ مطمئن است برادرش زنده است. اریا در نمایش مرتب به مردی کوتاه قد با موهای ریخته با اینحال با ابهت اشاره می‌کند و مکررا بر آن تاکید می‌شود اشاره به این نشانی‌ها به موتیف کلامی نمایش مبدل می‌شود. این نشانی‌ها به خصوصیت جسمانی امام علی (ع) مرتبط می‌شود. به ذهن خطور می کند برنامه ریزی شده است این نشانی‌ها ما را با عکس های لو رفته تازه ای امیرالمومنین آشنا کند. این که بدانیم امام و پیشوای اول شیعیان چه فیزیکی داشته‌اند خالی از لطف نیست با اینحال دانستن آن ما را با کدام بخش از جهان‌بینی این امام مظلوم آشنا می‌کند؟

ما با حدسیات و نشانه‌ها نمی‌توانیم حتی به تعریف یک خصوصیت از خصوصیت‌های امام علی (ع) برسیم. اریا شخصیت مجنون و دیوانه جریان است که باید بوسیله ایشان امام علی (ع) را بشناسیم. با اینحال بالاخره چنین اتفاقی نمی‌افتد چرا که اصلا ایشان را جدی نمی‌گیریم.

حتما بخوانید   ۲۸ نامزد فیلمنامه‌نویسی بخش اندیشه‌های نو تألیفی معرفی شدند

شخصیت دیوانه اریا در کارهای سیدجواد هاشمی تازگی ندارد قبل‌تر نیز در تله تئاتر «دروازه ساعات» با شخصیت دیوانه‌ای روبه‌رو هستیم که باز باید امام حسین (ع) را از روش ایشان بشناسیم.

ممکن است در لحظه دیدن این کارهای با آن رابطه برقرار کنیم، با اینحال بعد از اجرای نمایش تصویر کمرنگی از آن در فکر می‌نشیند چرا که اصولا سوالی ایجاد نشده است. استقبال مردم از این نمایش نیز به حال و هوای این ایام و شب‌های قدر برمی‌گردد. با این وجود اجرای این نمایش در برهوت ضعف کارهای نمایشی، اتفاق مبارکی است. با اینحال انتظاری که ما از سیدجواد هاشمی داریم بیش از این‌ها است.

برای روشن شدن مسئله ضروری است در اینجا یادآوری کنیم به فیلم «روز واقعه»، این فیلم خصوصیت منحصر بفردی دارد؛ جستجوی حقیقت. این تم برای این هنوز تازگی دارد که شخصیت اصلی جریان با اختیار کامل و عاقلانه در جستجوی شناخت امام حسین (ع) می‌رود. نه تنها عبدالله روز واقعه که مخاطب درگیر شناخت امام حسین (ع) می‌شود.

ما باید برای شناخت امام عاقلانه رفتار کنیم کسی که با اختیار و عقل کامل خود تصمیم می‌گیرد پا در راه حقیقت بگذارد و هزینه آن را پرداخت کند چه این شخصیت موفق شود چه نشود برای مخاطب دوست داشتنی است. مهم‌تر از این برای مخاطب ایجاد پرسش می‌شود.

این عدم چند لایه بودن کارهای نمایشی باعث این می‌شود که کارهای نمایشی مذهبی قابل تفسیر و تبیین نیست. امام علی (ع) در نمایش ایلیا جز همان یتیم نوازی معمول که به دفعات شنیده شده است، چیز دیگری ندارد. وجود یهودیان و کنیسه‌ها و تفکرات نژادپرستانه این قوم در مواجه با اسلام و شکستی که از اسلام بواسطه وجود امام علی (ع) خورده است می‌موفق شد به اثری قابل تامل مبدل شود. این برنامه پرسش که چرا یهودیان مغرض به توجه به پیامبر (ص) و امام علی (ع) تا این حد مخالف هستند، می‌تواند مخاطب را با اثری بحث‌انگیز مواجه کند.

حتما بخوانید   جدول اجراهای بیست‌و‌پنجمین جشنواره‌‎ تئاتر سوره پخش شد

اینکه مخاطب در انتهای کار گریه می‌کند فی‌نفسه ارزشمند نیست. تماشاگر آمادگی ذهنی فراوانی دارد و یک اشاره ضمنی فارغ از همه چیز و مظلومیت امام علی (ع) کفایت می کند تا حال ایشان منقلب شود، برای همین است که نمی‌توان تنها به گریه تماشاگران استناد کرد که اثری موفق بوده یا نه. ما از شخصیت امام علی (ع) چیزی نمی‌دانیم راه شناخت طولانی و کارهای فراوانی بر زمین مانده است. دیگر لحظه پرداختن به این است که روضه خوانی کرده و در نمایش مرثیه‌خوانی کنیم.

نمایش «ترور» نوشته و کار «حمیدرضا نعیمی» تا حدی به این فضا نزدیک شده است. در نمایش ترور شخصیت ابن ملجم چنان تصویر شده که همه مخاطبان با این شخصیت همذات‌پنداری می‌کنند چرا که حمیدرضا نعیمی به مخاطب گوشزد می‌کند ابن ملجم شدن به سادگی اتفاق می‌افتد، اگر از شک و تردید دست برنداری و با همین شک نماز بخوانی سقوط حتمی است.

انتهای پیغام/ ۱۶۱

امیدواریم نوشته “ایلیا می‌تواند «علی» باشد اگر دنبال حقیقت باشد” مورد قبول علاقه مندان قرار گرفته است.

منبع

نویسنده : 
تاریخ انتشار : خرداد ۲۶, ۱۳۹۶
دسته بندی : فرهنگ و هنر

دیدگاههای کاربران