تبادل ۹۷ هزار و ۴۷۲ اسیر جنگی دوران دفاع مقدس

در باب حماسه و جهاد نوشته ای داریم با عنوان “تبادل ۹۷ هزار و ۴۷۲ اسیر جنگی دوران دفاع مقدس” که امیدواریم مورد بهره برداری شما قرار بگیرد.

گروه حماسه و جهاد دفاع پرس: میزگردی با حضور سرهنگ «حسین فروتن
نژاد» مدیرعامل دایره پژوهش، آموزش و تکنولوژی معلومات سازمان اسناد و مدارک دفاع مقدس وقت و مدیر اسبق کمیسیون‌های اسرا و مفقودین و «مجید شاه‌حسینی» عضو کمیسیون اسرا
و مفقودین در دوران دفاع مقدس و کارشناس بخش اسرای ایرانی در سازمان اسناد و مدارک
دفاع مقدس به مناسبت سالروز ورود آزادگان سرافراز جنگ تحمیلی در خبرگزاری دفاع مقدس
برگزار شد
.

در ابتدای میزگرد سرهنگ «حسین فروتن‌نژاد» به بیان تعریفی از
اسیر و محاسبه تبادل اسرای جنگی در دوران دفاع مقدس پرداخت که پیشتر می‌خوانید
:

از سال ۷۹ به کمیسیون اسرا و مفقودین، منتقل و مسئولیتهای متفاوتی
را تا مدیریت کمیسیون‌های اسرا و مفقودین برعهده داشتم. از سال ۹۲ کمیسیون اسرا و مفقودین
بدلیل اتمام کار اجرایی آن برای انتشار اسناد و مدارک بجا مانده از این عملیات به بنیاد
حفظ کارهای و نشر ارزش‌های دفاع مقدس پایین نظر
سازمان اسناد انتقال یافتیم
.

پیش از هرچیز ضروری است نگاهی به علل شروع جنگ تحمیلی از جانب دولت
عراق داشته باشیم. سال ۱۳۵۷ که مردم ایران از پیروزی انقلاب اسلامی خوشحال و سرگرم امور
داخلی کشور بودند، عده ای از کشورهای غربی و شرقی تدبیر می کردند که به چه نحو منافع از دست رفته
خود در ایران را از نو به دست آوردند. طی بررسی‌های صورت گرفته، کشور عراق بهترین گزینه
انتخابی برای آنها بود.

اختلاف بر سر حاکمیت بر اروندرود و دریافت حق مالکیت جزایر
تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی از نمونه علل حمله عراق به ایران بود. رژیم عراق سالها
تلاش کرد تا بتواند حاکمیت این سه جزیره را بدست آورد با اینحال این امر صورت نگرفت. از این جهت
دولت عراق با خدمات رسانی همه جانبه ابرقدرتهای وقت و چراغ سبز آمریکا با حمله به ایران در صدد دریافت امتیازاتی
برآمد. بدین خاطر صدام حسین با پاره کردن پیمان الجزایر در حضور عموم مردم، شروع جنگ با ایران را مطرح کرد. صدام طی یک گفتگو تلویزیونی مطرح کرد که ظرف سه روز در
جهت رسیدن به حق قانونی دولت عراق، ایران را تصرف خواهد نمود.

حتما بخوانید   شهدای انقلاب اسلامی؛ مظلوم‌تر از انقلاب اسلامی

لذا یورش سراسری در ۳۱ شهریور ماه ۱۳۵۹ با ۱۲ لشکر زرهی و مکانیزه
شروع شد و عراق موفق شد در ابتدا جنگ ۱۵ کیلومتر از نقاط مختلف ایران را در تمامی مرزها
به اشغال خود درآورد. این جنگ تبعاتی را برای ایران در پی داشت. تعدادی بی‌خانمان، شهید، مفقود و یا اسیر شدند. وقتی که
اسم اسارت را می‌شنویم، کلمات مترادفی از نمونه کشته شدن، بردگی، کار اجباری و … در
ذهن ما تداعی می‌شود.

تعریف اسیر در کنوانسیون ژنو

اسیر در هر دوره زمانی شرایط و حقوق متفاوتی داشته است. در صدر
اسلام، اگر یک اسیر به ۱۰ مسلمان، سواد می‌آموخت، آزاد می‌شد. جنگ جهانی دوم، ۹ میلیون
نفر در طول جنگ به اسارت دول مختلف درآمدند. که از این تعداد چهار میلیون نفر آزاد
و الباقی مفقود یا کشته شدند. به جهت نابسامانی شرایط اسرا، سال ۱۹۲۱ سازمان‌های بین
المللی از قبیل صلیب سرخ پیش نویس کنوانسیون رفتار با اسرای جنگی را تهیه کرده و بر آن آمدند
که یک قانون های و مقرراتی مشترک در خصوص اسرا به تصویب برسانند. بدین خاطر اصلاحیه و
تکمیل مفاد کنوانسیون سوم ژنو در سال ۱۹۴۹ درجلسه ای که به میزانی کشور سوئیس برگزار شد، در پی آن یک بازنگری بر قانون های اسرا صورت گرفته و تکمیل شد.

آزادی ۹۷ هزار و ۴۷۲ اسیر در ۱۸۳ مرحله تبادل

کنوانسیون ژنو در ۱۴۳ ماده و ۱۰ پیوست به امضای ۱۹۴ کشور از
جمله ایران و عراق در آمد. بخشی از مفاد این کنوانسیون به رفتار با اسرای جنگی می‌پردازد
که چه حق و حقوقی دارند. همزمان با اینکه اگر به موقعیت اسرای ایرانی بعد از اتمام جنگ تحمیلی
بنگریم، درمی‌یابیم که در اردوگاه‌های بعثی چه موقعیت نامناسبی داشته اند. به علاوه از طرف دیگر آیا
کشور عراق به قانون های اسیر داری توجه داشته است؟ دولت عراق در دوران جنگ تحمیلی، کلکسیونی
از موارد نقض کنوانسیون ژنو را دارد با اینحال از کمیته صلیب سرخ هیچ تصویر العمل بازدارنده
ای مشاهده نشد حتی رژیم بعث عراق اسامی عده ای اسرا را ثبت نکرده و اجازه ملاقات صلیب
سرخ با آن‌ها را نمی‌داد. عده ای اسرا بعد از تبادل به میهن بازگشتند که اسم‌شان در لیست
مفقودین دولت ایران بود. بالاخره بعد از ۱۸۳ مرحله تبادل و آزادی اسرای جنگی، ۹۷ هزار
و ۴۷۲ اسیر برابر صورت‌نشست‌های تنظیمی از دو کشور آزاد شدند. قطعنامه ۵۹۸ در تاریخ
۳۰ مرداد ۶۷ به امضا دو کشور رسید با این وجود آزادی اسرا به دو سال بعد موکول شد. این در حالی
است که مطابق بند ۳ قطعنامه ۵۹۸ سازمان ملل و با استناد به کنوانسیون سوم ژنو مصوب ۱۲ اوت ۱۹۴۹، بعد از اتمام جنگ و مراجعه نیروهای طرفین به نقاط صفر مرزی، تمام اسرا باید بدون
تاخیر به کشور خود بازمی‌گشتند. وقتی که علل عدم اجرای این بند از قطعنامه را مورد
بررسی قرار می‌دهیم متوجه کارشکنی دولت عراق می‌شویم. چونکه دولت عراق قبول نمی‌کند
که بعد از امضای قطعنامه به نقطه مرزی خود بازگردد. دولت عراق حتی بعد از قبول قطعنامه
هم در جستجوی گرفتن امتیاز از ایران بود با اینحال دو سال بعد، طی نامه‌ای که جهت آزادی اسرا
میان صدام و مدیرعامل جمهور وقت ایران (مرحوم هاشمی رفسنجانی) صورت گرفت، صدام حسین تمام شرایط را پذیرفته و به
قانون های بین المللی متعهد شد
.

حتما بخوانید   آلبوم سرود سرداران شهید دفاع مقدس تولید می‌شود

با استناد به توافقات صورت گرفته اولین اسرای ایرانی در تاریخ ۲۶ مرداد
ماه ۶۹ وارد کشور شدند
. کمیسیون اسرا و مفقودین در تمام طول مذاکرات، منافع جمهوری اسلامی
و اسرای جنگی را مقرر کرده بود.

شنبه 28 مرداد پخش شود///تبادل 97 هزار و 472 اسیر جنگی دوران دفاع مقدس

شهید حججی؛ ۵۷۱‌امین شهید غریب

با استناد به مذاکراتی که با دولت عراق صورت گرفت، تصویب شد که پیکر شهدای
اسیر ایرانی و کشته‌شدگان اسرای عراقی در اردوگاه های دو کشور تبادل شود. با استناد به این توافق
پیکر مطهر ۵۷۰ شهید آزاده با جنازه اسیران عراقی که در اردوگاه های ایران فوت نموده
اند در ۳۱ خرداد ماه ۸۱ از فاصله خسروی تبادل شد. امیرسرتیپ عبدالله نجفی مدیرکل دفتر عمومی
حفاظت معلومات فرماندهی معظم کل قوا و کمیسیونهای اسرای وقت، شهدای آزاده را که با ورود
رسمی پیکر مطهر شهید عباس دوران صورت گرفت، «شهدای غریب» اسم گذاری کرد.

پیکر مطهر شهدا
با استقبال و تشییع باشکوهی در شهرهای خود به خاک سپرده شدند. جا دارد که یادی داشته
باشیم از
اسارت و شهادت شهید مدافع حرم محسن حججی که روزهای شهادت و تجلیل
از مقام ایشان مصادف با سالروز آزادی اسرا شده است؛ این نیز خود یک نشانه‌ است. معتقدم
که این شهید بزرگوار نیز از قبیل شهدای آزاده جزو شهدای غریب شمرده می‌شود.

انتهای پیغام/ ۱۳۱

امیدواریم نوشته “تبادل ۹۷ هزار و ۴۷۲ اسیر جنگی دوران دفاع مقدس” مورد قبول علاقه مندان قرار گرفته است.

منبع

نویسنده : 
تاریخ انتشار : مرداد ۲۸, ۱۳۹۶
دسته بندی : حماسه و جهاد

دیدگاههای کاربران